สุภาษิต แปลว่า ถ้อยคำที่กล่าวไว้ดี (สุ=ดี, ภาษิต=กล่าว) สามารถนำมาเป็นคติ ยึดถือเป็นหลักใจได้
พุทธศาสนสุภาษิต หมายถึง ถ้อยคำดีๆ ในพระพุทธศาสนา แต่มิได้หมายความเฉพาะคำที่พระพุทธองค์ตรัสไว้เท่านั้น แม้สุภาษิตแทบทั้งหมดจะเป็นพระพุทธพจน์ก็ตาม
เช่น ถ้าเป็นภาษิตพระสัมมาสัมพุทธตรัสเอง เรียกว่า พุทธภาษิต (หรือ พระพุทธพจน์) ถ้าพระโพธิสัตว์ กล่าวเรียกว่า โพธิสัตว์ภาษิต ถ้าพระสาวกกล่าว ก็เรียกว่า เถรภาษิต บ้าง สาวกภาษิต บ้าง แม้แต่คำที่เทวดากล่าว และพระพุทธองค์ได้ตรัสรับรองว่าดีด้วยการตรัสคำนั้นซ้ำ เรียกว่า เทวดาภาษิต เป็นต้น
ฉะนั้น จึงเป็นเรื่องที่ควรระมัดระวัง มิใช่ว่า เห็นว่าเป็นพุทธศาสนสุภาษิต หรือเห็นเป็นคำบาลี แล้วก็เดาเอาว่าเป็นพระพุทธพจน์ โดยมิได้ดูที่มาของสุภาษิตนั้นให้แน่นอน อาจจะเป็นการตู่พระพุทธวจนะได้
ยกตัวอย่างเช่น คำว่า นิมิตฺตํ สาธุรูปานํ กตญฺญูกตเวทิตา - ความกตัญญูเป็นเครื่องหมายของคนดี เป็นคำของ ....
สุภาษิตที่นำมาลงไว้นี้ เกือบทั้งหมด บูรพาจารย์รุ่นก่อนๆ ได้นำมาจากคัมภีร์พระไตรปิฎก อยู่ในรูปร้อยกรอง ที่เรียกว่า คาถา หรือ ฉันท์ โดยนำเป็นช่วงสั้นๆ เพื่อสะดวกแก่การจดจำนำไปใช้
หากผู้อ่านเห็นว่ามีภาษิตใดที่สมควรนำมาลงไว้ หรือต้องการแสดงความคิดเห็น โปรดแจ้งได้ที่ info@dhammalife.com
|
